افق جدید در کارآفرینی در ایران

     ۱۳۹۴/۰۲/۲۷     مقالات           1,441

منابع: ashoka.org /ozgurzan.com

تعریف کلمه‌ی Entrepreneur –که از زبان فرانسوی وارد ادبیات انگلیسی شده- در زمان کهن چنین بوده است: «فردی که با انگیزه‌ی درونی و شخصی، مسئولیتی را به عهده می‌‌گیرد و هدفی را دنبال می‌کند». در آن زمان این مفهوم گستره‌ی وسیعی داشته و لزوماً در کسب و کار استفاده نمی‌شده. اما در قرن ۱۸ با این شمایل وارد دنیای اقتصاد شد: «شخصی که محصولی را با قیمت مشخصی می‌سازد و با قیمتی متغیر می‌فروشد». بعد از اصلاحات متعدد (خصوصاً اضافه شدن ویژگی ریسک‌پذیری به خصیصه‌های یک کارآفرین) نهایتاً پیتر دراکر معروف، این گونه وارد مقوله شد:

«این طور جا افتاده که “کارآفرین اغلب به کسی گفته می‌شود که کسب و کار جدید و کوچک خودش را راه می‌اندازد.” اما هر کسب و کاری کارآفرینانه نیست! مثلاً زن و شوهری که یک خواربار فروشی یا رستوران باز می‌کنند، واقعاً کارآفرین هستند؟ آنها اگرچه ریسک می‌کنند، اما تمام کاری که انجام می‌دهند این است که کاری را که بارها و بارها قبلاً انجام شده تکرار می‌کنند. قطعاً کسب و کارهای تازه‌تأسیس کوچک، ویژگی‌های مشترک زیادی دارند؛ ولی برای این که کارآفرینانه باشند باید خاصیت‌هایی ورای جدید و کوچک بودن داشته باشند. پس، از این منظر، از میان تمام کسب و کارهای جدید فقط بخشی از آن‌ها کارآفرینانه هستند: آن‌هایی که چیز جدیدی می‌سازند، چیزی متفاوت؛ آن‌ها ارزش‌ها را تغییر می‌دهند و یا حتی ارزش‌های جدید ایجاد می‌کنند.»

دراکر همچنین اضافه کرد: «کارآفرین‌ها تغییر را یک هنجار و امر مفید می‌دانند؛ اما تغییر را برای خود تغییر نمی‌خواهند. آن‌ها همیشه به دنبال تغییر هستند و با آن روبرو می‌شوند برای این که آن را به فرصت تبدیل کنند».

ذکر این نکته هم ضروری است که به وضوح، کارآفرینی لزوماً به منزله‌ی ایجاد شغل برای عده‌ی زیادی از آدم‌ها نیست. کما اینکه میان برخی از صاحب‌نظران همچنان محل بحث است که معنای دقیق‌تر entrepreneur، ارزش‌آفرین است نه کارآفرین.

با جمع کردن ذهنیتی که در مورد مفهوم کارآفرینی داشته‌اید با آنچه گفته شد، احتمالاً اکنون نگاه عمیق‌تری به کارآفرینی دارید. بنابراین از این به بعد هر جا –حتی در ادامه‌ی همین متن- با کلمه‌ی کارآفرین روبرو شوید احتمالاً خودتان آن را با ارزش‌آفرین جایگزین خواهید کرد.

اکنون می‌خواهیم به «افق جدید کارآفرینی ایران» بپردازیم:

کارآفرینی اجتماعی افق جدید در دنیای کارآفرینی

به راحتی می‌توانید پیش‌بینی کنید کارآفرینی اجتماعی به چه معناست. در یک جمله یعنی «در حالی که به یک مسئله‌ی اجتماعی می‌پردازید، پول درمی‌آورید». پرداختن به یک مسئله‌ی اجتماعی می‌تواند به هر شکلی باشد؛ از حل کردن یک معضل اجتماعی و بهبود یک مشکل گرفته تا خلق ارزش‌های جدید و نوآوری اجتماعی. به این نکته‌ی مهم توجه کنید که کارآفرینی اجتماعی با خیریه و همچنین فعالیت اجتماعی تفاوت عمده دارد و آن هم پایداری اقتصادی آن است؛ یعنی باید یک تشکیلات اقتصادی و یک مدل کسب و کار داشته باشد تا با درآمد حاصل از محصول/خدمت خودش بتواند پایدار بماند و رشد کند.

در دو دهه‌ی گذشته، مردم چیزی را فهمیدند که فعالان اقتصادی مدت‌ها پیش فهمیده بودند: بالاترین قدرت، یک ایده‌ی خوب در دست یک کارآفرین تراز اول است.

کارآفرین اجتماعی فردی است با راه حل‌های نوآورانه برای مهمترین مشکلات جاری جامعه. این فرد فرصت‌طلب و با پشتکار به مسائل روز محیط اطرافش نگاه می‌کند و ایده‌های جدیدی را برای بهبود وضعیت در مقیاس گسترده ارائه می‌کند.

این افراد به جای آن که نیازهای اجتماع را به حاکمیت یا بخش اقتصادی محول کنند، خودشان دست به کار می‌شوند؛ به نقطه‌ای که درست کار نمی‌کند نگاه می‌کنند، راه حلی برای اصلاح آن پیدا می‌کنند، راه حل را گسترش می‌دهند و در نهایت تمام جامعه را در آن زمینه با خود هم‌مسیر می‌کنند. [توجه داشته باشید که این جملات، شعارهای حاکمیت‌پسندانه نیست؛ بلکه برگرفته از توضیحات یکی از بزرگترین و معروف‌ترین سازمان‌های بین‌المللی فعال در این زمینه است.]

در دنیا توجه زیادی به این مقوله شده، تا آنجا که موسسات متعددی اعم از شتاب‌دهنده‌های خصوصی تا مراکز دولتی و دانشگاهی مختلف وارد این حیطه شده‌اند تا از ایده‌ها و کارآفرینان اجتماعی حمایت کنند. اما متأسفانه تا کنون اقبالی به این حوزه در کشورمان وجود نداشته و انرژی موجود در جامعه‌ی ما برای بهبود وضعیت خودمان هنوز غیرفعال مانده است.

خیلی خوشحالیم اعلام کنیم که برای اولین بار در ایران، از تابستان امسال مرکز نوآوری اجتماعی در تهران شروع به کار خواهد کرد. مرکز نوآوری اجتماعی تهران یک مرکز نوآوری و دانش بنیان است که هدف آن رشد کسب و کارهای نوپایی است که می‌توانند از طریق تکنولوژی و نوآوری، مشکلات اجتماعی و زیست‌محیطی را حل کنند. این مرکز فضایی را فراهم می‌کند که افراد مختلف چون کارآفرینان اجتماعی، متخصصان تکنولوژی، فعالان زیست‌محیطی، فعالان اجتماعی و فرهنگی دور هم جمع می‌شوند. آن‌ها ایده‌ها، تجربیات و مهارت‌های خود را به اشتراک می‌گذارند تا بتوانند به کمک تکنولوژی، کسب و کارهای اجتماعی خود را راه بی‌اندازند. مرکز نوآوری اجتماعی تهران سالانه حدود ۱۵۰ تیم را در مرکز شکل‌گیری، ۲۰ تیم را در مرکز رشد و ۱۰ تیم را در مرکز شتاب‌دهی خود میزبانی خواهد کرد تا بتواند از طریق باشگاه مربیان‌، باشگاه سرمایه‌گذاران و باشگاه مشاوران خود، شکل‌گیری تشکیلات اجتماعی-اقتصادی جوانان این سرزمین را شتابدهی کند.

منتها شکل‌گیری این محیط به مقدماتی مانند افزایش دانش عمومی در زمینه‌ی کارآفرینی اجتماعی، فعال‌سازی ظرفیت‌ها و شناخت بومی از افراد و عناصر کلیدی این حوزه نیاز دارد. لذا پس از برگزاری نشستی با موضوع کارآفرینی اجتماعی با حضور علیرضا امیدوار، آزاده تاجدار و هادی فرنود در اوایل اردیبهشت‌ماه ۹۴، برای اولین بار در ایران اولین استارتاپ‌ویکند با موضوع نوآوری اجتماعی را در انتهای این هفته از ۳۰ اردیبهشت تا ۱ خرداد پیش رو داریم. در ادامه‌ی ایمیل اطلاعات بیشتری را درباره‌ی این رویداد خواهید خواند.

همچنین از آنجا که کارآفرینی اجتماعی برای جامعه‌ی ما مبحثی جدید است، در ادامه نمونه‌های مختلفی از ایده‌ها و بنگاه‌هایی را که کسب‌وکار اجتماعی (Social Enterprise, Social Business, Social Venture) به حساب می‌آیند، برای شما تهیه کرده‌ایم.

امید است که حضور و فعالیت شما دغدغه‌مندان و فعالان جوان، ایرانی را که از هر لحاظ در شأن یک ایرانی است سریع‌تر به آرمان‌هایش نزدیک کند.

استارتاپ ویکند نوآوری اجتماعی

چگونه تکنولوژی میتواند یک نیرو برای ساختن یک اجتماع خوب باشد؟ ما منابع باور نکردنی در دست خود داریم تا مشکلات اجتماعی و زیست محیطی و سلامتی اطراف خود را حل کنیم و چه زمانی بهتر از الان برای این کار؟
در استارتآپ ویکند نوآوری های اجتماعی ، شما مردم خوبی را را پیدا می‌کنید تا روی محصولی کار کنید که یک مشکل واقعی را حل می‌کند، از کارآفرینان و کارشناسان باتجربه راهنمایی می‌گیرید و یک سرمایه‌گذاری اجتماعی یا یک پروژه را راه‌اندازی می‌کنید. ما به شما فضای این را می‌دهیم که ایده‌های نوآورانه‌ی اجتماعی خود را به حقیقت تبدیل کنید! هم اکنون نزدیک به ۲۰ میلیون بی‌سواد مطلق، ۳ میلیون کودک بازمانده از تحصیل، جامعه‌ی رو به سالمندی و بیماریهای خاص، آلودگی آب و خاک، منابع آب در خطر، ۶ میلیون بانوی سرپرست خانوار و روند رو به رشد جمعیت موش‌های تهران روبرو هستیم. اما اینکه «نوآوری و تکنولوزی چگونه می تواند به حل این مشکلات کمک کند؟» سوالی است که باید در استارتاپ‌ویکند نوآوری اجتماعی به آن پاسخ دهیم.


درباره نویسنده

درباره نویسنده



نظرات پیگیری نظرات این خبر از طریق RSS Feed

  • فرامرز در ۱۳۹۴/۰۶/۱۰ گفته :

    با سلام تشکر
    مکان مرکز نوآوری اجتماعی کجاست؟

نظر خود را بنویسید:

نام و نام خانوادگی
نشـــانی ایمیــل
وب ســایـــت
برو بالا